आमची इंग्लंडवारी : भाग ५ : ऑक्सेनहोल्मला भेटलेला जॉश !

१ 

आम्ही २५ जुलै ते २७ जुलै या दरम्यान इंग्लंड मधील The Lake District या  अफाट निसर्गसौंदर्य लाभलेल्या ठिकाणी गेलो होतो. लेमिंग्टन स्पा हून आधी बर्मिंगहॅम न्यू स्ट्रीटला,  तिथून ऑक्सेनहोल्मला आणि नंतर तिथून विंडरमिअर असा दोनदा रेल्वे बदलून हा प्रवास होता. इंग्लंडमध्ये तीन ठिकाणी जाण्यासाठी आम्ही रेल्वे प्रवास केला. आधी कॅडबरी वर्ल्ड, नंतर हा आणि पुढे लंडनहून केम्ब्रिजला गेलो तेव्हा. Avanti West Coast, Cross Country आणि केम्ब्रिज साठी Northern अशा तीन कंपन्यांच्या रेल्वेने प्रवास केला. या सर्वच प्रवासाचा अनुभव चांगला होता. त्यातल्या त्यात केम्ब्रिजला जाताना कुठेतरी रेल्वेलाईनचं  काम चालू असल्याने गाड्या उशिराने धावत होत्या वा रद्द करण्यात आल्या होत्या. त्यावेळी आम्हांला पर्यायी गाडीने जावं लागलं जी stopping at all stations होती. त्यामुळे तिथे पोचायला थोडा उशीर झाला. अन्यथा सगळ्या गाड्या वेळेत होत्या. गंमत म्हणजे इंग्लंडमध्ये गाडी ज्या स्टेशनवर थांबणार आहे त्याबद्दल उद्घोषणा करताना stopping/halting असं म्हणत नाहीत तर calling असं म्हणतात. उदाहरणार्थ- Avanti west coast train will be calling at  Dudley, Wolverhampton, Stafford, Crewe, Warrington Bank Quay, Wigan North -Western, Preston, Lancaster.

                           

याचं कारण म्हणजे ही स्टेशनं हे अधिकृत थांबे आहेत ( सिग्नलमुळे थांबावं लागलं तर तो stop किंवा halt असू शकतो.) शिवाय ही स्टेशनं म्हणजे ट्रेन इथे थोडा वेळ थांबते आणि हा काही या प्रवासाचा  शेवटचा थांबा नाही हे सूचित करण्यासाठी calling हा शब्दप्रयोग केला जातो. जे आम्ही हीथ्रो विमानतळावर अनुभवलं तेच रेल्वेत आणि पुढे बसमध्येही अनुभवलं- सगळीकडे सूचनाफलक आणि उद्घोषणा  इतक्या सुस्पष्ट असतात की चुकू म्हणता चुकता येत नाही. एवढ्या प्रवासांत वारंवार एक वैशिष्ट्यपूर्ण उद्घोषणा व्हायची आणि म्हणूनच ती लक्षात राहिली आहे. प्रवाशांना काही संशयास्पद वस्तू किंवा कोणाचं संशसास्पद वागणं आढळल्यास ब्रिटिश वाहतूक पोलिसांना एसएमएस करा असं सांगून त्याचा आश्वासक शेवट असायचा- See it. Say it. Sorted. आपल्याकडे पूर्वी हीरो होंडा मोटरसायकलीची जाहिरात असायची त्याची अशीच टॅगलाईन होती - Fill it. Shut it. Forget it. 

बर्मिंगहॅम पर्यंत अर्धा तास, बर्मिंगहॅम ते ऑक्सेनहोल्म असा सव्वा दोन तास आणि पुढे वीसेक मिनिटं असा आमचा एकूण सव्वा तीन -साडे  तीन तासांचा प्रवास होता. बाहेर अर्थातच कंट्री साईडचं पोस्टकार्ड निसर्गसौंदर्य होतं. नजरेत आणि मनात ते कितीही साठवलं तरी समाधान होतच नव्हतं. जशी जशी ट्रेन उत्तरेकडे सरकत होती तशी हवा थंड होत होती आणि क्वचित पावसाची सरही पडून जात होती. प्रवाशांमध्ये अनेक कुटुंबं होती. सहलीला निघालेली. मुलांचे पालक/आज्या  मुलांबरोबर वेगवेगळे बैठे खेळ खेळत होते. कोणी पत्ते खेळत होतं, कुणी मुलांना चित्रकला शिकवत होतं तर कोणी बौद्धिक खेळ खेळत होतं. कुणी मुलांना गोष्टीची पुस्तकं वाचून दाखवत होतं. मात्र एकही मुलाच्या हातात मला मोबाईल फोन दिसला नाही हे विशेषच म्हणायला पाहिजे ! 

२ 

ऑक्सेनहोल्म ! The Lake District मधलं एक छोटंसं स्टेशन! जेमतेम तीन प्लॅटफॉर्म असलेलं! 

 

इथे पाऊस नव्हता पण हवा मात्र खूप ढगाळ आणि थंड होती. गार वाराही होता.आमची पुढची ट्रेन यायला थोडा वेळ होता म्हणून आम्ही कॉफी शॉप मध्ये गेलो. तिथे रांगेत उभे होतो तर आमच्या मागून एकदम इंग्रजी लहेज्यात    "नमस्ते! आप कैसे हो?" असं ऐकू आलं. मागे वळून बघतो तर एक उंच, मजबूत, कमावलेल्या  बांध्याचा,गोरा पण रापलेल्या कांतीचा माणूस आमच्याशी बोलायला आला. त्याने शेक हॅन्ड केलं आणि पुढचा जवळपास अर्धा तास त्याने आमचा अक्षरश: ताबाच घेतला. तो धबधब्यासारखा एवढा अखंड बोलत होता की बऱ्याचवेळा नाटकातला तो मोनोलॉगच वाटावा! त्याच्याशी बोलण्याच्या नादात आम्हांला आमच्या मागे रांगेत उभे राहिलेल्यांना पुढे जा असं सांगावं लागलं. त्याचं बोलणं चालूच राहिलं आणि आमची गाडी आली. त्यामुळे घाईघाईत आम्ही गाडीत चढलो. कॉफी घ्यायची राहूनच गेली ! तोही आमच्याच गाडीत चढला. त्याने मात्र त्याचे ड्रिंक विकत घेतले. आधीची गाडी इथे टर्मिनेट झाली आणि पुढे विंडरमिअरला हीच गाडी जाणार होती. त्यामुळे आमची गाडी सुटेपर्यंत थोडा वेळ होता. म्हणून आमचं संभाषण ( म्हणजे खरं तर त्याचं !) चालूच होतं. त्याच्या बोलण्याचा लहेजा जवळपास इंग्लिश क्रिकेटपटू आणि समालोचक सर जेफ्री बॉयकॉट यांच्या सारखा होता (जे यॉर्कशायरचे आहेत- म्हणजे इंग्लंडच्या थोड्या ईशान्य बाजूला. आम्ही तसे वायव्य दिशेला होतो) तो इथलाच होता. 

३ 

तर हाच तो जॉश ! १२ वर्षांपूर्वी भारतात बरेच दिवस राहिलेला ! उत्तरेपासून दक्षिणेपर्यंत सगळीकडे याने मोटोरसायकलवरून रोड ट्रिप केलेल्या ! भारताच्या आणि भारतीयांच्या एकदम प्रेमात असलेला! भारतात कुठल्याशा ठिकाणी आजारी पडला. हॉस्पिटल मध्ये २-३ दिवस ऍडमिट व्हावं लागलं. पण हे सगळं त्या गावातल्या स्थानिक, अनोळखी लोकांनी केलं. आम्हांला हे सांगताना तो भारावून गेला होता. त्याला हनुमान चालिसा माहित होतं. भगवद गीता म्हणजे काय हे माहीत होतं. त्याच्या बोलण्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण लकबीतून तो हे अवघड शब्द बोलत होता. ते आम्हांला समजून घ्यायला वेळ लागत होता. शिवाय  त्याच्या बोलण्याचा वेग इतका अफाट होता की आधीचं बोलणं काय हे समजेपर्यंत त्याची पुढची एक दोन वाक्यं झालेली असायची.  भारतात कुठेतरी त्याला सीलू नावाची कोणीतरी मुलगी भेटली. याचं तिच्यावर प्रेम जडलं. पण हे नातं पुढे जाणं शक्य नव्हतं कारण तिच्या आई- वडिलांना त्यांचाच जातीत तिचं लग्न करायचं होतं. भारतात राहिला असताना त्याने एक कुत्रा देखील पाळला होता. त्याला लहानाचा मोठा केला आणि नंतर तो कोळ्यांना देऊन टाकला. 

सुरुवातीला आम्हांला प्रश्न पडला की हे सगळं तो आम्हांला का सांगत होता. कारण आपणहून येऊन आपल्याशी इतकं बोलणं हे इथल्या शिष्टाचार आणि शिस्तीत बसत नाही. कधी वाटलं की तो त्याच्या अपेयपानाचा परिणाम असावा. तर कधी -हा आपल्याला बोलण्यात गुंगवून काही बरं वाईट तर करणार नाही ना -असाही संशय आला. त्यामुळे सुरुवातीला आम्ही त्याच्या बोलण्याला फारसं प्रोत्साहन देत नव्हतो. तो आता आमच्याबद्दलही विचारू लागला. आम्ही कुठले, काय करतो वगैरे. आम्ही आपली जेवढ्यास उत्तरं देत होतो. तो मात्र आम्ही कोणी त्याचे बऱ्याच दिवसांनी भेटलेले जुने  मित्र असल्याप्रमाणे आपलेपणाने बोलत होता. आणि मग आमच्याही मनातल्या शंका गळून पडल्या.

जॉश शेतकरी होता. त्याची याच भागात ८० एकर शेती होती. शेकडो शेळ्या होत्या.गायी देखील होत्या.  त्याच्याकडे २ छोटे घोडे देखील होते. त्याने त्याच्या मोबाईलमध्ये आम्हांला त्यांचे फोटोही दाखवले. आणि हसत हसत म्हणाला - "याला वाटतं की आपण रेसिंग मधला घोडा आहोत!" फोटो बघता बघता त्याने त्याच्या मित्राने भला मोठा salman मासा पकडल्याचा फोटोही दाखवला. कसा कोण जाणे विषय त्याच्या वडिलांचा निघाला. म्हणजे त्यानेच तो काढला आणि तो आणखी भावुक झाला.

दरम्यान आमच्या चेहऱ्यावरचे थोडे काळजीचे भाव त्याने वाचले असावेत. तो म्हणाला- ही गाडी विंडरमिअरलाच जाणार आहे. काही काळजी करू नका. त्याने गाडी साफ करायला आलेल्या रेल्वेच्या महिला कर्मचाऱ्याला देखील विचारलं -" Luv... Isn't this train going to Windermere?" तिने शांतपणे  होकारार्थी उत्तर दिलं. 

त्याने वडिलांचा विषय पुढे नेला. म्हणाला-" मला शेती कशी करायची,  दूध दुभत्याचं कसं बघायचं, हे त्यांनीच शिकवलं. माझ्यासारखीच तब्येत होती त्यांची. एकदम दणकट ! अचानक एके दिवशी त्यांच्या पायात एक गाठ दिसली. ती दुखत नव्हती. हळूहळू वाढत गेली. शेवटी आम्ही दवाखान्यात नेलं. तर तिथे समजलं की ती कॅन्सरची गाठ आहे. बाकी तपासण्यांत फुफ्फुसांत देखील कॅन्सर असल्याचं दिसलं. डॉक्टरांना कळेना की कॅन्सर आधी कुठे   झाला. बघता बघता ते एकदम खंगत गेले, अशक्त झाले. आम्ही त्यांचं होता होईल तेवढं करत होतो पण नंतर आम्हांलाही ते जमेनासं झालं. म्हणून त्यांना एका Hospice care सेन्टर ला ठेवलं. पण त्यांची तब्येत ढासळतच गेली. शेवटी त्यांनीही घरी घेऊन जा असच सांगितलं. शेवटी आम्ही सगळे जवळ असतानाच त्यांनी प्राण सोडले. त्यांचं वय काही जास्त नव्हतं. फक्त ६९ वर्षांचे होते." हे सांगत असताना त्याच्या डोळ्यांत पाणी आलं होतं. तो असं बोलत होता जणू हे सगळं काल  परवाच घडलं होतं. वडील गेल्याच्या दुःखातून तो  अजून सावरला नव्हता असंच  वाटत होतं.  आम्हांला कळेना की आम्ही काय करावं , काय बोलावं. मग तोच पुढे बोलू लागला-"तुम्ही डॉक्टर आहात, तुमची मुलगी सायकॉलॉजिस्ट आहे... तुम्हीच मला सांगा की मी आता काय केलं पाहिजे?"  आता याला आम्ही काय सांगणार? थातूर मातुर सरधोपट असं काहीतरी सांगितलं. त्यानेही त्याचा चेहरा खुलला. भारतात परत  यायची इच्छा आहे असं म्हणाला. आडून आमचा नंबर मिळेल का असा प्रयत्नही त्याने केला. पण आम्ही मात्र तो दिला नाही.(हे बरोबर केलं की नाही हे माहित नाही)  आणि एवढ्यात गाडी केंडल या स्टेशनवर थांबली. त्याला इथेच उतरायचं होतं. त्यामुळे ऑक्सेनहोल्मला  ज्या अचानकपणे हा आमच्याशी बोलायला आला तेवढ्याच अचानकपणे त्याने इथे एक्झिट देखील घेतली ! या घाईगडबडीत त्याच्याबरोबर आमचा फोटो काढायचा राहूनच गेला. आमच्या मनात मात्र विचारांचं काहूर सोडून तो गेला. आपण नेमकं काय अनुभवलं याचा ताळमेळ घालणं देखील अवघड होऊन गेलं.  त्याच्या एकूण बोलण्यातून, त्याच्या वडिलांविषयीच्या ओलाव्यातून  हे मात्र जाणवलं की जगात कुठेही गेलं तरी सर्वसाधारणपणे माणसं सारखीच! त्यांची सुखं-दुःखही सारखीच ! 

                                                                                                                                                (क्रमश:) 

आमची इंग्लंडवारी : भाग ४: कॅडबरीची दुनिया न्यारी!

१ 

 काही काही बालगीतं अजरामर आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे- 'असावा सुंदर चॉकलेटचा बंगला'!  सगळ्यांच्या आवडीच्या चॉकलेट आणि गोळ्या यांच्यावर लिहिलेलं एक साधं सोपं आणि चित्रदर्शी बालगीत! 

कवी राजा मंगळवेढेकर यांनी काय  सुरेख लिहिलंय-

'चॉकलेटच्या बंगल्याला टॉफीचं दार

शेपटीच्या झुपक्याने झाडून जाईल खार' 

अफलातून शब्द आणि त्याला तेवढीच गोड चाल मीनाताई खडीकरांनी लावली आणि  तितकंच गोड योगेश आणि रचना खडीकर आणि शमा खळे या मुलांनी ते गायलं. आमच्या लहानपणी हे खूप लोकप्रिय गाणं होतं. ज्यांना हे माहित नाही किंवा ज्यांना ते परत ऐकावंसं वाटतंय त्यांच्यासाठी खास-

https://youtu.be/zd0-nlJ5Gbg?si=9Lk624OLI7QUGAGj

पुढे १९८० साली हृषिकेश मुखर्जी दिग्दर्शित 'खूबसूरत' सिनेमात गीतकार गुलझार यांनी असंच एक सुंदर गाणं लिहिलं - 'कायदा, कायदा आखिर फायदा'. यातही कॉफीची  इतकी सुरेख वर्णनं आहेत की कवीच्या अफाट कल्पनाशक्तीमुळे हरखून जायला होतं. हे गाणं ऐकायला आणि बघायलाही छान आहे -

https://youtu.be/aNRE5yi4CRk?si=QiTlq9dF7jibNZRs 

चॉकलेट आणि कॅडबरी यांनी आमचं लहानपण खूप गोड आणि संस्मरणीय करण्यात मोठा वाटा उचलला आहे यात शंकाच नाही. पूर्वी  पाहुणे आले की खाऊ म्हणून कितीतरी वेळा चॉकलेट/कॅडबरी आणत. बक्षीस म्हणून देखील कॅडबरी दिली जायची आणि त्याचं तेव्हा अप्रूप होतं. नंतरच्या काळात कॅडबरीच्या नावीन्यपूर्ण जाहिरातींमुळे तिची लोकप्रियता टिकून राहिली. (आठवा- 'कुछ खास है हम सभी में' ची क्रिकेटच्या मैदानावरील जाहिरात किंवा अमिताभची 'पप्पू पास हो गया' ची जाहिरात) मला ती Gems ची जाहिरातही फार आवडायची ज्यात एक   माणूस Gems च्या गोळ्यांच्या डोंगरात बुडून जातो. मला हे असं बुडायला खूप आवडलं असतं! 

 माझं आणि कॅडबरीचं आणखी एक विशेष नातं आहे. माझा मेहुणा गेली बरीच वर्षे कॅडबरीमध्ये (आताचं मोन्डलिझ) मोठ्या जबाबदारीच्या पदावर आहे. कामानिमित्त तो देशोदेशी फिरत असतो आणि तिथून येताना आमच्यासाठी तो नेहमीच वेगवेगळी बिस्किटं, चॉकलेटं  आणत असतो. त्यातील काही उत्पादनं भारतात मिळतही नाहीत किंवा नुकतीच बाजारात आलेली असतात. पण आम्हांला मात्र ती सहज मिळतात. कामानिमित्त बऱ्याच वेळा तो इंग्लंड मधील बर्मिंगहॅमजवळ असलेल्या  बोर्नव्हिलच्या कॅडबरी फॅक्ट्रीमध्ये येत असतो. इंग्लंडला तो यावेळी खरं तर सुट्टीवर होता. पण त्याच्या फॅक्ट्री बाहेरील 'कॅडबरी वर्ल्ड' या लोकप्रिय कॅडबरी टूर साठी आमच्याबरोबर तो आला आणि एक धमाल अनुभव आम्हांला मिळाला त्याचीच ही कथा!

 

२

कट टू : 

 

लोकांमध्ये कॅडबरीची आवड वाढावी आणि ती कशी बनवली जाते हे लोकांना हसत-खेळात समजावं या हेतूने कॅडबरी वर्ल्ड ची अभिनव संकल्पना १९८८ साली विचाराधीन आली आणि १९९१ साली तत्कालीन पंतप्रधान जॉन मेजर यांच्या हस्ते या पर्यटकप्रिय आकर्षणाचं उद्घाटन करण्यात आलं. अफाट कल्पनाशक्ती, तंत्रज्ञानाचा अचाट वापर करून कॅडबरीचा इतिहास अत्यंत रंजक पद्धतीने इथे सांगण्यात आला आहे. कोकोच्या इतिहासापासून सुरु होणारी ही कथा आपल्याला हळूहळू गुंतवत पुढे पुढे नेत  राहते. इथे  दृक श्राव्य माध्यमातून आपल्याला हा इतिहास ऐकवण्यात येतो, आपल्याला नंतर जॉन कॅडबरीने १८२४ छोटेखानी दुकानातून  चहा, कॉफी आणि कोको च्या विक्रीला कशी सुरुवात केली, १८३१ साली व्यावसायिक पातळीवर उत्पादन कसं सुरु झालं, जॉनच्या मुलांनी या व्यवसायाला कसं विस्तारत पुढे नेलं  हे एका ब्लॅक अँड व्हाईट सिनेमातून सांगितलं जातं. यातच सुप्रसिद्ध डेअरी मिल्क चॉकलेटच्या उत्पादनाची कशी सुरुवात झाली हेही सांगितलं जातं. आपण बाकावर बसून ही फिल्म बघत असतो. याच फिल्म मध्ये ते कॅडबरी उत्पादनाच्या वेगवेगळ्या पायऱ्या सांगत असतात. कोको ग्राईंड होत आहे असं आपल्याला समोरच्या स्क्रीन वर दिसतं आणि कोको हलतो त्याच प्रकारे आपले बाकही आडवे हलू लागतात. (अर्थात इथे आधी सूचना दिलेली असते की असं काही होणार आहे. त्यामुळे मुलं घाबरत नाहीत) 

 

 

असे माहिती फलक ठिकठिकाणी लावलेले होते. यातून कॅडबरीचा अवाढव्य कारभार समजतो. पुढे गेल्यावर मुलांना कॅडबरी त्यांच्या मनाप्रमाणे आकार/उकार देण्यासाठी प्रत्यक्ष हाताळायला देतात. तर नंतर आपल्याला आपल्या आवडीप्रमाणे कॅडबरीवर टॉपिंग्जस लावून ते खायलाही देतात. तर  एकीकडे हे असं आयसिंग चं डेमो सुरु असतं-

 

आपण काय काय आणि कुठे कुठे बघायचं हा प्रश्न पडल्याशिवाय राहत नाही.

आधी उल्लेख केलेल्या माहितीफलकांतून कॅडबरी उद्योगात महिलांचं स्थान काय हेही समजतं. तेथील महिला कर्मचाऱ्यांना  Angel संबोधलं जातं. 

 

 

इथल्या आणखी एका फलकाने माझं विशेष लक्ष वेधलं - 

 

१९३१ साली इथे महात्मा गांधी राहिले होते. जरा शोध घेतला तेव्हा लक्षात आलं की गांधीजी तेव्हा गोलमेज परिषदेसाठी इंग्लंडला गेले होते तेव्हा त्यांचे एक खाजगी व्याख्यान कॅडबरी परिसरात झाले होते ज्याला साधारण ३०० लोक उपस्थित होते. या व्याख्यानातही गांधीजींनी संपूर्ण स्वातंत्र्याचा पुनरुच्चार केला होता. महात्मा गांधी हे म्हटलं तर इंग्लंडच्या विरोधातले. तरीही त्यांचा हा फलक तिथे दिमाखात विराजमान आहे हे पाहून छान वाटलं.

याशिवाय आणखी एक गंमतशीर खेळ होता. ऑटोमॅटिक गाडीत आपण बसायचं. हातात लेझर गन घ्यायची. ही गाडी ठराविक अंतर जाणार. वाटेत भली मोठी चित्रं होती . यात कॅडबरी तयार करण्यासाठी लागणारे घटक पदार्थ होते. गन ने आपण हे पदार्थ जास्तीत जास्त संख्येने मारायचे. 

मात्र मुलांच्या दृष्टीने तिथे सर्वाधिक आकर्षक होता 4D Cinema! यासाठी साधारण शे दीडशे लोक बसतील असं एक थिएटरच होतं. आपण 4D Special चष्मा लावून तो सिनेमा बघायचा. सिनेमात कॅडबरीच्या वेगवेगळ्या कार्टून व्यक्तिरेखा आहेत. यात  सगळ्यांत भारी आहे ते drinking chocolate मधील roller coaster ride! आपण खरोखरच ती ride घेतोय असंच वाटलं. 

या सगळ्याच्या शेवटी अर्थातच भरपूर चॉकलेट/कॅडबरी खरेदी हे ओघाने आलंच! सुट्ट्यांमुळे मुलांची गर्दी होतीच पण त्यांच्या बरोबर त्यांचे पालकही लहान झाले आणि त्यांनीही या सगळ्या खेळांचा पुरेपूर आनंद लुटला! आम्ही देखील आमचं वय विसरून आणि आमचं लहानपण आठवून, नॉस्टॅल्जिक होऊन यात सामील झालो आणि या सहलीचा मनमुराद आनंद घेतला! 

                                                                       (क्रमशः)

 

आमची इंग्लंडवारी : भाग ३: लेमिंग्टन स्पा च्या आसपास !

  १

लेमिंग्टन स्पा मध्ये राहून आम्ही एक- एक दिवसाच्या काही सहली केल्या. त्यापैकी दोन ठिकाणांच्या भेटीवर आधारित हा ब्लॉग आहे. आमच्या भाच्याने त्याच्या गाडीतून आम्हांला या थोड्या off beat ठिकाणी  नेलं. 

वॉरिकशायर लॅव्हेंडर फार्म :

हे लेमिंग्टन स्पा च्या उत्तरेकडे साधारण ७-८ किलोमीटर अंतरावर आहे. इथे लॅव्हेंडर (शास्त्रीय नाव: Lavandula) या फुलाची शेती आहे. जून -जुलै मध्ये या फुलांचा बहर असतो. या काळात आपण इथे जाऊन हा बहर बघू शकतो. तसंच इथे लॅव्हेंडर आईस्क्रिम आणि लॅव्हेंडर फुलांपासून बनवलेली विविध उत्पादनं विक्रीसाठी उपलब्ध आहेत. सगळीकडे फुललेली जांभळ्या रंगांची फुलं आणि त्या फुलांचा आसमंतात दरवळणारा एक मंदसा सुगंध हा एक पंचेंद्रियांना प्रफुल्लित करणारा अनुभव आहे. आपण या शेतामधून फिरू शकतो, फुलं हाताळू शकतो.(तोडायला मात्र परवानगी नाही) 

 

 

 

लॅव्हेंडरची फुलं मी पहिल्यांदाच बघितली. या फुलाच्या कमीत कमी ३० प्रजाती आहेत आणि त्या प्रत्येक फुलाचा नमुना तिथे एका छोट्या जागेत लावण्यात आला आहे. मात्र इथे यापैकी फक्त Lavandula angustifolia Folgate, Lavandula angustifolia Maillette आणि  Lavandula intermedia Grosso या तीन प्रकारच्या लॅव्हेंडर फुलांची लागवड केलेली आहे. या फुलाच्या रंगावरूनच लॅव्हेंडर रंग ओळखला जातो. आपल्याकडे त्याला लव्हेंडर म्हणूनही संबोधले जाते. 

 

अशी फुलांची दूरवर पसरलेली आणि तरीही त्यातही शिस्त असलेली रांग बघणं खूपच नेत्रसुखद होतं. 

 

 

 

                                                पुढे फुलांची रंग आणि मागे असं हे देखणं घर !

 

 

या फुलांकडे मधमाश्या आणि फुलपाखरं आकर्षित झाली नाहीत तर ते नवलच म्हणावे लागेल! 

फुलांचा हंगाम संपत आल्यामुळे ही शेती बघायला खूप गर्दी झाली होती. समूहाने येणाऱ्या लोकांसाठी इथे छोटेसे तंबू ठेवण्यात आले होते ज्यात छोटे बाक होते. त्यावर बसून लोक खाण्या पिण्याचा मनसोक्त आनंद घेत होते. ही बाग पार्श्वभूमीला ठेऊन फोटो काढण्याची पण सोया होती. तिथे अर्थातच जास्त गर्दी होती. मला वाटलं होतं की मीच अभ्यास करून सगळीकडे जातो. पण इथे माझा सपशेल पराभव झाला. इथे आपल्या 'शेजारी देशातील' एक तरुण  कुटुंब  आलं होतं. कदाचित ते इथेच राहणारे असतील. त्यातल्या बाईने अगदी ठरवून इथल्या वातावरणाला साजेसे लॅव्हेंडर रंगाचेच कपडे घातले होते. ते कपडेही चित्रविचित्र होते- म्हणजे फुलाच्या कार्टून सारखा त्या कपड्यांचा आकार होता. तिला वर्ष-दोन वर्षांचं बाळ होतं. पण त्या बाईचा उत्साह त्या लहान मुलाला लाजवेल असा होता. ती त्या पेहरावात आणि त्या सेल्फी पॉईंट वर जाऊन फोटो काढण्यासाठी फारच उत्सुक होती. कदाचित या मंत्रमुग्ध करणाऱ्या या वातावरणाचाच हा परिणाम असावा! 

द कॉट्सवल्ड्स  : 

इंग्लंडच्या नैऋत्य आणि दक्षिण मध्य भागातील हा भाग आहे. इथे एक वैशिष्ट्यपूर्ण चुनखडी आहे आणि तिच्या आजूबाजूला गवताळ प्रदेश आहे. इथूनच सोनेरी रंगाच्या कॉट्सवल्ड दगडाचे उत्खनन करण्यात येते. हा एक विस्तीर्ण प्रदेश असून जवळपास पाच-सहा कौंटीमध्ये तो विखुरला गेला आहे. याच दगडाचा वापर करून या भागात सगळी गावाच्या गावं वा छोटी शहरं वसवण्यात आली आहेत. इंग्लंडमधल्या इतर गावांमधल्या घरांपेक्षा ही घरं जास्त सुंदर आणि वेगळी आहेत हे लगेच लक्षात येतं. ती अगदी उठून दिसतात. 

 

आम्ही ग्लूस्टरशायर  कौंटीमध्ये असलेल्या कॉट्सवल्ड्सच्या  Bourton-on-the-water आणि Upper and Lower Slaughter या गावांना भेट दिली. लेमिंग्टन स्पा पासून ही गावं साधारण ५०-५५ किलोमीटर अंतरावर आहेत. Bourton-on-the-water ची गंमत म्हणजे या गावाची हुबेहूब प्रतिकृती एका छोट्या जागेत साकारण्यात आली आहे. उदाहरणार्थ- ही मूळ इमारत -

आणि ही तिची प्रतिकृती-

 

अशाचप्रकारे पोस्टऑफिस, चर्च वगैरे सगळ्या इमारती मिनिएचर पद्धतीने मात्र मूळ कॉट्सवल्डच्याच दगडाचा वापर करून बांधण्यात आल्या आहेत. त्याचीच ही झलक-

विशेषतः हे घर बघून मला पुण्यातील ग्राहक पेठेच्या गणेशोत्सवाच्या सजावटीची आठवण झाली. ते दरवर्षी बिस्किटांचा वापर करून अशीच प्रतिकुर्ती करत असतात. इथे मात्र खरा दगड वापरण्यात आला आहे. 

 

Bourton-on-the-water हे गाव विंडरश या नदीवर वसलेलं आहे. आम्ही गेलो त्यादिवशी तिथे बऱ्यापैकी उकडत होतं. नदी गावाच्या मधोमधून वाहते. पाणी अगदीच उथळ होतं. सध्या इथे शाळांना सुट्ट्यांचा हंगाम असल्याने लहान मुलं आणि त्यांचे पालक अशी मोठीच गर्दी उसळली होती. माझ्या संपूर्ण पंधरा दिवसांच्या ट्रिपच्या काळात फक्त इथेच मी थोडीफार बेशिस्त अनुभवली. म्हणजे उघडी-वागडी लहान मुलं बेभान होऊन या पाण्यात उतरून खेळत होती. कोणी या पाण्यातील शेवाळं उपटून काढत होतं. काही मुलं पाण्यात एकमेकांशी झटापट करत होती तर काही मुलं आम्ही आमच्या लहानपणी करायचो तसंच पाण्यात दगड टाकून त्या दगडाचे टप्पे टाकत होते(आम्ही त्याला भाकऱ्या करणे म्हणायचो ) एका लहान मुलीची आई व्हेपिंग मध्ये दंग  असताना ती मुलगी अगदी पाण्यात पडायच्या बेतात होती तेवढ्यात त्या आईचंच लक्ष गेलं आणि तिने अगदी त्या मुलीचा  फ्रॉक ओढून पाण्यात पडण्यापासून तिला वाचवलं. थोडं अलिकडे एक माणूस मोठया आवाजात आपल्या पाळीव कुत्र्याशी पाण्यात खेळत होता. तो माणूस लांबवर बॉल टाकायचा आणि कुत्रा पाण्यात उड्या मारत जाऊन  तो बॉल तोंडात घालून आपल्या मालकाकडे आणून द्यायचा. मग हाच खेळ पुन्हा पुन्हा! हे असं उधळलेलं वातावरण इंग्रजांच्या एरवीच्या कडक शिस्तीच्या पार्श्वभूमीवर बघायला मिळणं दुर्मिळच असावं. आपल्यामुळे इतरांना त्रास होऊ नये याची ते नेहमीच काळजी घेत असतात. पण इथे सगळं वेगळं होतं.  कदाचित तो यावर्षीच्या कडक उन्हाळ्याचा परिणाम असावा. किंवा कदाचित सुट्ट्यांमुळे लहान मुलांबरोबर त्यांचे पालक देखील पुन्हा एकदा लहान झाले असावेत. हे त्यांचं lowering of guard बघणं खूप वेगळं आणि गंमतशीर वाटलं.

                                                                                                                                                        (क्रमश:)